1
30 آبان (20 نوامبر) روز جهانی تصویب پیمان نامه حقوق کودک گرامی باد
تاریخ انتشار: 21 نوامبر ماه 20 
امسال در شرایطی سی و یکمین سالروز تصویب پیمان‌نامه را گرامی می‌داریم که جهانیان قریب به یک سال است که با بحران همه‌گیری بیماری کرونا مواجه هستند. این بیماری، مانند هر بحران دیگر، ابتدا گریبان تهیدستان را گرفته است. هرچند جامعه ما با اجرای مفاد کنوانسیون فاصله بسیاری داشته است و کودکان کشور ما هنوز جایگاه شایسته خود را از جهات مختلف پیدا نکرده‌اند، اما کرونا بر محرومیت کودکان از برخی حقوق اولیه مندرج در پیمان‌نامه دامن زده و باعث تضییع بیش‌ازپیش این حقوق شده است. “حق برخورداری از آموزش رایگان و عادلانه” یکی از این موارد است. آموزش مجازی، به‌عنوان تنها روش آموزشی دوران بحران، وضعیتی را پدید آورده است که به گفته برخی مسئولان، حداقل سه و نیم میلیون‌ دانش‌آموز از تحصیل بازمانده‌اند و متأسفانه چند کودک بر اثر فشارهای ناشی از این بازماندگی، دست به خودکشی زده‌اند. برخی کودکان مهاجر به دلایل مختلف امکان ادامه تحصیل پیدا نکردند. کودکان ساکن برخی شهرهای مرزی نیز با مشکل نبود زیرساخت اینترنت دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این در حالی است که مطابق با اصل 28 پیمان‌نامه، آموزش رایگان و باکیفیت حق همه کودکانی است که در این کشور زندگی می‌کنند. بازماندگی از تحصیل، بخصوص در این شرایط که خانواده‌ها در فشار اقتصادی تأمین حداقل‌های زندگی به سر می‌برند، موجبات راه‌یابی کودکان را به بازار اشتغال غیررسمی، فراهم کرده و حتی بسیاری از آنان که قبل از بحران فقط تابستان‌ها به کار مشغول می‌شدند، با بی‌اهمیت تلقی شدن آموزش و یا عدم امکان مشارکت در کلاس‌های مجازی به دلیل فقر، تصمیم به کار دائمی گرفته و از تحصیل منصرف شده‌اند. علاوه بر این، تغییر اشتغال از مشاغل کم‌خطر به شغل‌های پرخطری نظیر زباله گردی باهدف کسب درآمد بیشتر، کودکان را از حق سلامت نیز محروم ساخته و بخصوص در شرایط پاندمی بسیاری از آن‌ها را در معرض ابتلا و انتقال به ویروس قرار می‌دهد. خطر درگیر شدن کودکان با مواد مخدر و حتی ورود به چرخه توزیع، مسئله‌ای است که برخی انجمن‌های عضو شبکه یاری با آن روبرو هستند. این امر به دلیل حضور بیشتر کودکان در فضای خانه‌هایی است که والد یا والدین معتاد در آن زیست دارند. عدم حمایت کافی دولت از خانواده‌های کم برخوردار در بحران و کسادی بسیاری از کسب‌وکارها می‌تواند مشوق این کودکان برای ورود به چرخه خریدوفروش مواد باشد. همه این موارد در تناقض با مفاد 33-32-26-24 پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک است. قطعاً موارد بسیاری چون توجه خاص به وضعیت کودکان دارای معلولیت، تغذیه کودکان، حق برخورداری از بهداشت و… در این شرایط به مخاطره می‌افتد. به نظر می‌رسد در شرایط پاندمی، همه کودکان، به‌خصوص کودکان در وضعیت دشوار، اوضاع ناگواری را تجربه خواهند کرد و اگر سیستم‌های تأمین اجتماعی و بنیادهای حمایتی برای این مسائل به فکر چاره‌جویی نباشند، بر عمق و گستره این آسیب‌ها هرروز افزوده خواهد شد. گر چه انجمن‌های عضو شبکه از آغاز پاندمی تاکنون فعالیت‌های زیادی در راستای جبران این کاستی‌ها انجام داده‌اند، اما در سطح کلان­تر، این تلاش‌ها، همه کودکان را پوشش نمی‌دهد. این در حالی است که مطابق با پیمان‌نامه بر عهده مشخص و مستقیم دولت‌ها است که در خصوص موارد و نگرانی‌های مطروحه اقدامات به‌موقع و شایسته‌ای انجام دهند. در آستانه سالروز تصویب پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک علاوه بر تکرار خواسته‌های قبلی از قبیل ایجاد نهاد مستقل متولی دیدبانی حقوق کودکان، فرهنگ‌سازی برای تبیین مناسب و شایسته کودکی و جایگاه آن در جامعه، آموزش عمومی پیمان‌نامه در جامعه و به‌خصوص در مدارس برای آشنا شدن همه کودکان با حقوق خود، آموزش افرادی که در جامعه به خاطر مسئولیت‌های شغلی با کودکان سروکار دارند و… انتظارات شبکه یاری کودکان کار در ارتباط یا صیانت از حقوق کودکان در شرایط بحران کرونا را به شرح زیر اعلام نموده و از حضرتعالی به‌عنوان دبیر نهاد دولتی ناظر بر اجرای پیمان‌نامه در کشور انتظار داریم اجرای این مفاد را به متولیان امور تأکید فرمایید:
  • کمک به برخورداری همه کودکان از تحصیل، چه با تقویت زیرساخت‌های آموزش مجازی و چه با استفاده از روش‌های جایگزین مؤثر دیگر
  • کمک‌های جبرانی برای افراد تهیدست یا صاحبان مشاغل آسیب‌پذیر نظیر کارگران و دست‌فروشان که در این شرایط بیکار شده و از چتر تأمین اجتماعی هم خارج می‌باشند. این امر از عوامل افزایش کار کودک نیز می‌باشد.
  • چاره‌اندیشی و برنامه‌ریزی جدی و بنیادین برای خروج کودکان از چرخه کارهای پرخطر نظیر زباله گردی
  • استفاده از فضاهای شهری بدون استفاده و تعطیل در دوران بحران برای خدمات‌رسانی به کودکان نظیر ایجاد فضا برای حضور در کلاس‌های مجازی در فضای سرای محله‌ها و…
  • در نظر گرفتن بسته‌های غذایی برای کودکان در معرض سو تغذیه و توزیع آن‌ها با کمک مدارس با رعایت پروتکل‌های بهداشتی
  • افزایش چتر حمایتی درمانی و امکان برخورداری همه کودکان ساکن ایران از این امکان
  • آموزش مهارت‌های زندگی و آگاه‌سازی کودکان و نوجوانان برای مقابله با اعتیاد با روش‌های جذاب نظیر تولید انیمیشن‌های مناسب با کمک صداوسیما، مدیریت شهری یا به‌صورت مجازی یا سایر روش‌ها با کمک شبکه‌های آموزشی موجود و نیز سازمان‌های مردم‌نهاد