logo
کشاورزی سرمایه دارانه و کووید 19؛ ترکیبی مرگبار
تاریخ انتشار: 3 آوریل ماه 20 

یاک پابست مصاحبەای با راب والاس نویسندۀ کتاب مزارع بزرگ آنفلوانزای همه گیر بوجود می آورند(2016) دربارۀ ویروس کرونا انجام داده که خلاصەی آن به شرح زیر است:

میزان خطرناک بودن ویروس کرونا به عوامل مختلفی مثل مرحلۀ ویروس(ابتدا، نقطۀ اوج یا انتهای آن)، میزان کارآمدی بهداشت عمومی منطقه، شاخص های جمعیتی، سن افراد، وضعیت ایمنی جامعه، وضعیت بهداشتی منطقه و وضعیت ژنتیکی افراد بستگی دارد. در کل میزان کشندگی این ویروس نسبت به آنفلوانزای مرغی، ابولا و سارس کمتر و نسبت به آنفلوانزای فصلی بیشتر است اما مسئلۀ مهم دربارۀ این ویروس شیوع گستردۀ آن در سطح جهانی است، که با توجه به نبود واکسن، و زمان نهفتگی آن خطرناک است و علارغم میزان کم کشندگی، می تواند موجب مرگ حدود 40 میلیون نفر در سراسر دنیا شود.

هنگامی که پدیده های جدید ظهور می کنند دولت ها، رسانه ها و حتی مراکز پزشکی آنچنان بر وضعیت اضطراری و ویژگی منحصر به فرد آن متمرکز می شوند که علل ساختاری شیوع و گسترش آن را فراموش می کنند. خطر واقعی مربوط به ویروس کرونا نادیده گرفتن ارتباط آن با سایر ویروس ها و شرایط جهانی است.

افزایش ویروس ها ارتباط تنگاتنگی با تولید مواد غذایی و منطق سودآوری شرکت های چندملیتی دارد. هرکسی که می خواهد بفهمد چرا ویروس ها روز به روز خطرناکتر می شوند بایستی مدل صنعتی کشاورزی و مخصوصاً تولید دام را مورد بررسی قرار دهد. بیش از همه بایستی کشاورزی صنعتی و فراتر از آن سرمایه داری جهانی را مقصر دانست که روز به روز با جنگل زدایی و تغییر و تحولات بیشتر، بیماریها را بوجود می آورد. کل پروژۀ نئولیبرال حول حمایت از شرکت های مربوط به کشورهای پیشرفتۀ صنعتی استوار است که منابع و زمین های کشورهای ضعیف تر را به غارت می برند و در نتیجه بسیاری از پاتوژن هایی که تاکنون در جنگل ها مدفون بودەاند رها می شوند. شرکت های چند ملیتی تنها بر سودآوری تمرکز دارند و هزینۀ خطرناک آن را به دیگران یعنی حیوانات، مصرف کنندگان، کارگران مزارع، محیط زیست و دولت ها انتقال می دهند.

درست است که نقطۀ شروع ویروس کرونا بازار فروش مواد غذایی دریایی هونان، محل فروش حیوانات وحشی، در ووهان چین است، اما تمرکز بر این مسئله، موجب نادیده گرفتن خاستگاەهای کشاورزی وحشی و سرمایه ای شدن روز افزون آن است. بازار خرید و فروش گوشت حیوانات وحشی هم در سطج جهان و هم در چین روز به روز به لحاظ اقتصادی جنبۀ رسمی تری پیدا می کند و به موازات اینکه تولید صنعتی گراز، طیور و غیره در جنگل افزایش می یابد، فشار بیشتری بر تولید کنندگان غذاهای وحشی وارد می شود که برای شکار بیشتر به درون جنگل بروند و این احتمال تماس و گسترش پاتوژن های جدید، من جمله ویروس کووید 19 را افزایش می دهد.

اگرچه دولت چین تلاش داشت که ظهور و شیوع این ویروس را پنهان سازد، اما این رفتار تنها مختص به چین نیست و آمریکا و اروپا و نمایندگان چندملیتی و نو استعماری آنها نیز زمینه ساز ویروس هایی مثل آنفلوانزای نوع A و ابولا در غرب آفریقا و زیکا در برزیل بودند و مقامات بهداشت عمومی آمریکا نقش کشاورزی تجاری در شیوع این ویروس ها را پنهان کردند.

از سویی سازمان های جهانی دچار رکود شدەاند و سازمان های وابسته به سازمان ملل نیز همواره نگران مشروعیت، قدرت و بودجۀ خود هستند. از سوی دیگر اجرای تدابیر کنترلی پس از شیوع بیماری، نشانۀ نوعی سرمایه داری فاجعۀ افسار گسیخته است. بنابراین راه حل آشکار، نوعی سازمان بهداشت ملی کاملاً مجهز است که همۀ هزینه های تشخیص و درمان را رایگان انجام دهد تا بیماران دیگر از ترس هزینەهای درمان، بیماری خود را پنهان نکنند. علاوه براین، در زمینۀ سلامت عمومی بر نوعی اعتماد و همدردی تاکید دارم، که فقدان آنها، باعث می شود قانونگذاران حمایت مردم را از دست بدهند.

احساس همبستگی و احترام متقابل نقش مهمی در همکاری هایی دارد که برای تاب آوردن در مقابل چنین تهدیدهایی لازم داریم. این همکاری می تواند در نتیجۀ قرنطینۀ شخصی همراه با حمایت مناسب گروەهای آموزش دیدۀ محلی، تامین غذا و وسایل مورد نیاز تک تک افراد، نرفتن سرکار و بیمۀ بیکاری بوجود آید. ممنوعیت سفر و بستن مرزها تقاضاهایی است که راست افراطی(در کشور آلمان) از طریق آنها می خواهد چیزی را که یک بیماری جهانی است، به مسئلەای نژادی تبدیل کند. این راهکاری بی معنا است، همانطور که گفتم با توجه به شیوع همه جایی ویروس، اقدام معقول ایجاد نوعی بهداشت همگانی انعطاف پذیر است که سوای از کیستی فرد، به معالجه و درمان وی بپردازد. البته، قبل از آن با توقف تصرف و غارت گستردۀ زمین های عمومی در خارج از کشور، می توان از ظهور پاتوژن ها جلوگیری کرد. علاوه براین، به منظور کاهش ظهور و شیوع ویروس های جدید، شیوۀ تولید غذایی بایستی کاملاً دگرگون شود.

استقلال کشاورزان و وجود یک بخش دولتی قوی می تواند عفونت های خارج از کنترل و آسیب رسانی به محیط زیست را مهار کند. راهکار دیگر، پرورش و عرضۀ دام ها و محصولات کشاورزی متنوع هم در مزرعه و هم در سطح منطقه است. ارائۀ حمایت های یارانەای از مصرف کنندکان و تولیدات مبتنی بر کشاورزی بوم شناسانه نیز مهم است. در نهایت اینکه کشاورزی تجاری بایستی برای همیشه پایان یابد زیرا از شیوەهایی استفاده میکند که تمام بشریت را به خطر می اندازد. در عوض باید تولید غذا در وهلۀ اول بر اساس نیازمندی اجتماعات روستایی باشد و نیز رویەهای کشارزی بوم شناسانەهای بوجود آید که از محیط زیست و کشاورزان محافظت می کند.

نویسنده: راب والاس

ترجمه و تلخیص: بهمن باینگانی