logo
گزارش نشست دانشگاه الزهرا در مورد ازدواج زودهنگام
تاریخ انتشار: 30 اکتبر ماه 19 

گزارش نشست دانشگاه الزهرا در مورد ازدواج زودهنگام مرکز مطالعات و پژوهش های کودکان، نوجوانان و جوانان دانشگاه الزهرا (س) و معاونت پژوهشی دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی با همکاری گروه جامعه شناسی کودک انجمن جامعه شناسی ایران در تاریخ 16 مهرماه 1398 نشست پژوهشی در مورد ازدواج زودهنگام برگزار کرد. در این نشست که بیش از 50 نفر از علاقمندان و فعالان حوزۀ کودک و کودکی شرکت کردند.

در این نشست ابتدا مستند عروسکان به کارگردانی علی دلکاری به نمایش در آمد و سپس خانم ها عهدیه اسدپور دانشجوی دکتری جامعه شناسی و رزا همتی کارشناس ارشد علوم اجتماعی به ارائه سخنرانی از پژوهش های خود در استان های خراسان و سیستان و بلوچستان پرداختند.

در مستند عروسکان که در یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی فیلم برداری شده است، سنت ازدواج زودهنگام اهالی این روستا به تصویر کشیده شد و طی مصاحبه و کلاس های مشاورۀ جمعی در این روستا به مسائل و مشکلات کودکان و والدین آنها پرداخته شد.

خانم عهدیه اسدپور، دانشجوی مقطع دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی از دانشگاه الزهرا که به مطالعۀ ازواج کودک-دختران در استان خراسان رضوی پرداخته است نیز چکیده ای از یافته های مطالعۀ خود را ارائه داد. وی دو گروه سنی را مورد قیاس قرار داد. گروه اول دخترانی که در سن زیر 18 سال ازدواج نموده و هم اکنون نیز در محدودۀ همین سن قرار دارند (کودک-زنان) و گروه دوم کسانی که در سنین کودکی ازدواج نموده اند اما هم اکنون در محدودۀ سنی 18 تا 35 سال هستند (زنان). یافته ها حاکی از آن بود که چه کودک-زنان و چه زنان، تصورات و درک کودکانه ای از ازدواج داشتند که با تجربۀ اولین شب بعد از عقد، به اشتباه بودن کل تصورات یا بخشی از آن (حداقل در مورد خوابیدن!) پی میبرند. آن ها درک عمیق و گسترده ای از ازدواج نداشتند. علت های ازدواج کودکان به زمینه های خانوادگی (وجود خانوادههای ترمیمی مانند حضور نامادری ،کسب استقلال و…)، زمینه های اجتماعی- فرهنگی (پیشگیری از آبروریزی، باورهای مذهبی، تسلط انگاره های مردانه، ترس از تجرد، شیوع ازدواج زودهنگام در منطقه و…)، زمینه های اقتصادی و اکولوژیکی (وقوع خشکسالی و از رونق افتادن کار کشاورزی)، ویژگی های خواستگار (روحانی بودن، رفیق باز نبودن و…) و در نهایت ویژگی ها دختر (محجبه بودن، تحصیل در حوزه علمیه و…) برمی گردد. ازدواج کودکان پیامدهایی همچون نارضایتی و ناخرسندی از روابط جنسی، تجربۀ مکرر و شخصی شدۀ آنال سکس، سطح تحصیلات پایین، زایمان زودرس در کودک-زنان و خیلی زودرس در زنان، تجربۀ خشونت در تمامی ابعاد روانی، فیزیکی، اقتصادی و جنسی، طلاق زودهنگام، ازدواج مجدد زودهنگام ، اقدام به خودکشی و … را در پی داشته است. استراتژی هایی بکار گرفته توسط مشارکت کنندگان نیز غالباً منفعلانه بوده و میزان عاملیت در آن بسیار محدود است (مانند مناسک گرایی، رجوع به دعانویس، سکوت و…).

خانم رزا همتی، مطالعۀ ازدواج کودکان در چابهار و تهران را به عنوان موضوع پایان نامۀ کارشناسی ارشد خود برگزید و نتایج آن را در این نشست ارائه نمود. نتایج نشان داد که کودک همسری در سطح فردی دارای پیامدهای بسیاری همچون احساس ناکامی، بروز علائم افسردگی، بیماری های روانی، خود کم بینی هویتی، هجوم افکار خودکشی، اقدام به خودکشی، مورد خشونت واقع شدن زن و فرزندان، تن فروشی و محرومیت از تحصیل است. هم چنین ازدواج زودهنگام در سطح جمعی بیسوادی، بازتولید فقر در جامعه، عدم استفاده از ظرفیت های انسانی، عدم شکوفایی استعدادها و در نهایت دست یافتن به توسعه پایدار را سبب می گردد.