logo
وقتی نخبگان اجتماعی غایب اند
تاریخ انتشار: 5 آگوست ماه 19 

یادداشت:وقتی نخبگان اجتماعی غایب اند
سید حسن موسوی چلک( رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران.روزنامه شرق.۱۳ مرداد ۹۸)

لزوم بهره مندی از نخبگان اجتماعی در مدیریت های اجتماعی
یکی از وظایف دولت ها در جامعه تعهد به وظایفی است که در هر کشور دولت ها موظف هستند در مقابل مردم انجام دهند که منجر به افزایش رفاه اجتماعی و در نهایت” به زیستن اجتماعی” شود که در این شرایط مردم بطور مستمر از کیفیت زندگی خود رضایت خواهند داشت و اعتماد شان هم به دولت نه تنها کم نمی شود بلکه افزایش هم پیدا می کند و رابطه دولت_ ملت رابطه خوبی خواهد بود. یکی از الزامات تحقق عینی چنین شرایطی در هر کشوری از جمله ایران، اعمال مدیریت مناسب می باشد که چنین مدیریتی هم مستلزم بهره گیری از متخصصین و نخبگان مرتبط در هر حوزه می باشد که علاوه بر تخصص و تعهد حرفه ایی، از دانش و تجربه سیاستگذاری هم بهره کافی داشته باشند.یکی از حوزه هایی که از این منظر فقیر است حوزه اجتماعی است که چنان مدیریت در این حوزه سهل گرفته شده است که هر کسی فکر می کند می تواند مدیر اجتماعی باشد.بررسی مدیریت های اجتماعی در ایران خود گویای همین مساله است.نکته ایی که اشاره کردم متوجه یک فرد یا دستگاه اجرایی نیست بلکه در طول چهل سال گذشته همیشه وجه غالب تخصص و تجربه مدیران اجتماعی از جنس غیر از حوزه اجتماعی بوده و هستند.ایراد اصلی به افرادی که چنین مسوولیتی را می پذیرند نیست بلکه این اشکال متوجه همه کسانی است که فهم درستی از پیچیدگی های مدیریت در حوزه های اجتماعی ندارند و ساده انگارانه و شاید هم بی تفاوت با موضوعات اجتماعی برخورد می کنند.تاملی بر وضعیت شاخص های اجتماعی در کشور خود گویای این است که حوزه اجتماعی بد مدیریت شده و می شود.یکی از چندین دلیل چنین شرایطی این است که عموم مدیران اجتماعی از جنس این حوزه نیستند و اگر هم باشند که تعدادشان بسیار معدود است، از جنس نخبگان اجتماعی که بتوانند در این حوزه مهم و اساسی و پیچیده مدیریت اثربخش داشته باشند، نیستند.این غفلت هزینه های زیاد مادی و انسانی بر جامعه تحمیل کرده و خواهد کرد.از آنجایی که پذیرفتیم” در مثل مناقشه ایی نیست” می خواهیم با استفاده از یک ضرب المثل مازندرانی به آثار قطعی این غفلت اشاره کنم.ضرب المثل این است” وقته نی زن شوپی گر بووه، بنجه خی خارنه” مغنی ساده آن است که وقتی شما فردی که نی نوازی می کند را به عنوان شب پا برای مراقبت از شالیزاری در مقابل حیوانات وحشی، انتخاب می کنید نباید انتظار داشته باشید که محصولات شما سالم بماند.چرا که کسی که نی نوازی می کند باید روی زمین بنشیند، معمولا نی نواز هنگام نواختن چشمش را می بندد و همین طور معمولا افرادی احساسی و مهربان هستند و از کشتن و خون و … متنفرند.حال فردی که برای “شب پا”یی انتخاب می شود باید جست و خیز کند و بدود، چشمش باز باشد و حتی در تاریکی بتواند خوب ببیند و به دلیل نوع کارش با کشتن حیوانات، احساساتش جریحه دار نمی شود.حالا تصور کنید که اگر نوازنده نی با چنین ویژگی هایی را برای شب پایی زمین کشاورزی انتخاب کنیم، نباید غیر از خرابی محصولات انتظار دیگری داشته باشیم.تحربه زیسته و بررسی های صادقانه نشان می دهد که در ادوار مختلف مدیریت حوزه اجتماعی افرادی بسیار خوب ولی از جنس غیر مرتبط با حوزه اجتماعی انتخاب می شوند.این نوع نگاه را محدود به یک یا دستگاه اجتماعی یا یک دوره ایی خاص از دولت نمی کنم بلکه در همه بخش های مدیریتی اجتماعی و در همه دولت ها در طول چهار دهه مصداق دارد.ممکن است فردی در حوزه تخصصی اش نخبه هم باشد ولی این به منزله این نیست که در حوزه اجتماعی هم الزاما مدیری موفق خواهد بود.پیچیدگی و تنوع موضوعات اجتماعی و لزوم فهم دقیق مسائل مرتبط ایجاب می کند با استفاده از نخبگان اجتماعی در مدیریت های این حوزه بگونه ایی مدیریت شود که با آینده نگری اجتماعی قبل از بروز مشکلات تدبیر مناسب اتخاذ کنند تا زندگی مردم در جامعه دچار مشکلات نشود.نشانگر های اجتماعی کشور در حوزه جرایم، آسیب های اجتماعی، سرمایه اجتماعی، خانواده بویژه ازدواج و طلاق، خشونت های خانگی و …، کودکان، نشاط اجتماعی، گویای این است که حوزه اجتماعی را خوب مدیریت نکردیم.به دنبال مقصر نگردیم بلکه باید با استفاده از نخبگان اجتماعی آگاه به دانش مدیریت و سیاستگذاری به عنوان مدیران اجتماعی به دنبال پیدا کردن” راه های موثر” باشیم تا بتوانیم در ابتدا به دنبال کنترل شرایط موجود و سپس برای کاهش آنها اقدام کنیم.با این امید که با بهره گیری از این ظرفیت های اساسی بتوانیم برای بالابردن کارآمدی حوزه های اجتماعی و افزایش شاخص سلامت اجتماعی بیش از پیش موفقیت حاصل کنیم چرا که این شرایط اجتماعی زیبنده و شایسته این مردم نیست.