arm-Copy
نشست تخصصی شبکه یاری کودکان کار به مناسبت ۱۹ نوامبر (۲۸آبان) روز جهانی پیشگیری از کودک‌آزاری، ۲۰ نوامبر (۲۹ آبان) روز جهانی تصویب پیمان‌نامه حقوق کودک
تاریخ انتشار: ۳ آذر ماه ۹۷ 

نشست تخصصی شبکه یاری کودکان کار به مناسبت ۱۹ نوامبر (۲۸آبان) روز جهانی پیشگیری از کودک‌آزاری، ۲۰ نوامبر (۲۹ آبان) روز جهانی تصویب پیمان‌نامه حقوق کودک با عنوان «اجرای پیمان‌نامه حقوق کودک، منع خشونت با کودکان» دوشنبه ۹۷/۸/۲۸در سالن اجتماعات بهزیستی استان تهران با حضور اعضای انجمن‌های عضو شبکه و سایر انجمن های فعال در حوزه کودکان، فعالین حقوق کودک، مددکاران اجتماعی و علاقمندان برگزار شد.

photo_2018-11-20_10-53-14

ابتدا خانم دکتر فاطمه قاسم‌زاده رئیس هیأت‌مدیره شبکه یاری کودکان کار و مدیر نشست، از حضار برای پذیرش دعوت شبکه یاری، با توجه به مراسم و رخدادهای متعدد این روزها تشکر کردند و از اینکه منافع کودکان را دنبال می‌کنند از آنان تقدیر نمودند و به معرفی اولین سخنران پروفسور حسن عشایری استاد عصب‌شناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران، پرداختند. آقای عشایری در ابتدا بیان داشتند، من نورولوژیست (عصب‌شناس) و سایکولوژیست (روانشناس) نیستم و نوروسایکولوژیست هستم که یک میان رشته است و به رابطه بین ساختار، رفتار و چگونگی رفتار و شناخت در مغز می‌پردازد و اشاره نمودند که این رشته به فرایندهای روانی و اینکه چگونه محیط بر آن اثر می‌گذارد، می‌پردازد و مغز اجتماعی جایگاهش کجاست؟ و اینکه چگونه مغز اجتماعی پیدا می‌کنیم؟ پاسخ می‌دهد.

درخصوص عملکرد مغز انسان با تصاویر توضیحاتی را ارائه دادند و با اشاره به کشف سلول‌های آینه‌ای مغز که ۶ سال پیش انجام شده است، به معرفی دوره رشد زبان در کودک پرداخت و تأکید داشتند، زبان تفکر و شناخت است و هویت و فرهنگ انسان را می‌سازد و به تأثیر کلمات در عملکرد مغز کودک پرداختند و به جمله ارزشمند یک دانشمند برنده جایزه نوبل ادبیات اشاره نمود، «اگر جوانی در دانشگاه و جامعه مشکل پیدا کرد باید برگردید به دوره مهد کودک و کودکی او و ببینید آنجا چه اتفاقی افتاده است!!» و سپس برای درک بهتر بیان داشتند این علم ذهن را میکروسکوپی بررسی می‌کند.

روان رنجور از کجا می‌آید؟ و چگونه می‌توانیم پیشگیری کنیم. چگونه می‌توانیم انسان‌هایی مثل شما مؤثر و حساس به مسائل اجتماعی تربیت کنیم و در ادامه به تحقیق خانم تاکالی که در ژاپن انجام شده اشاره کردند که حتی صدای نابهنجار (محرک منفی) مثل ناسزای پدر به مادرِ باردار نیز در ساقه مغز کودک تأثیر مخرب دارد و همچنین به محرک‌های مثبت در تحقیق خودشان که برای مادران باردار، پخش سه نوبت موسیقی در روز بوده که نتایج بررسی نشان داده است، صدا در حافظه پنهان (حافظه هیجانی) کودک ثبت شده بود و تأکید داشتند کودکانی که در سنین پایین آزار می‌بینند در حافظه پنهان کودک ثبت می‌شود و در بزرگسالی رفتارهای ضد اجتماعی، ازجمله خود آزاری، دگر آزاری از خودشان نشان می‌دهند و اشاره نمودند که آزار فقط کتک زدن و جنسی نیست؛ بلکه نگاه بد و کلام نامناسب مثل «شکست خورده» به جای کلمه «تجربه» کودک آزاری است حتی محبت که چیز خوبی است ولی زیادیش که کودک نیاز ندارد یک نوع تحمیل و کودک آزاری است و در آینده‌ی کودک تأثیر منفی دارد و تأکید داشتند کودک آزاری در دوران اولیه کودک به کودک به قدری آسیب وارد می‌کند که تا آخر عمرباقی می‌ماند و هیچ روان درمانی نمی‌تواند در این شرایط زیاد کمک کند.

photo_2018-11-23_11-22-46

سپس جناب آقای دکتر حسن موسوی چلک رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران، با عنوان «سیاست‌گذاری اجتماعی در حوزه کودک آزاری» شروع به صحبت کردند، ضمن تقدیر از کسانی که در حوزه کودک فعالیت دارند اشاره نمودند که خود را عضوی از شبکه یاری می‌دانند و به خاطرات گذشته خود که کنار فعالین حوزه کودک در خانه کودک شوش در خواجوی کرمانی بودند و سختی‌های فعالیت در آن روزها یادآور شدند و گفتند من در حوزه آسیب‌های اجتماعی در بهزیستی کار می‌کردم. ما دولتی‌ها خیلی عقب بودیم و حتی برخورد می‌شد که چرا گفتید «کودک آزاری» مگر ما کودک آزاری داریم؟ این یک توهم بود در بالاترین مرجع قانونگذاری و در چنین شرایطی فعالین کودک، کار می‌کردند.

در واقع به کودک آزاری با نگاه سیاسی – امنیتی برخورد می‌شد اما امروزرا که با دو دهه قبل مقایسه می‌کنیم شرایط بهتر شده است. به خاطر می‌آورم ۸ ماه برای درج «کودکان خیابانی» در یک سند دولتی زمان برد و باید بیان کنم امروز فضا باز شده است، سپس ضمن اشاره به برخی سیاستگذاری‌ها در حوزه کودک، آنها را گامی رو به جلو عنوان کرد هرچند کاستی‌هایی قوانین تصویب شده دارد، اما در حوزه سیاستگذارى‌ها حرکت به سمت جلو است.

و در خصوص روند پیگیری و تصویب قوانین و آئین‌نامه‌ها بیان داشتند: سال ۱۳۵۳ برای اولین بار قانون کودکان بی سرپرست در کشور تصویب شد. سال ۱۳۷۸ آئین نامه‌ای در مورد متکدیان مصوب شد. سال ۱۳۸۱ از ۱۸ ماده ۸ ماده آن تأیید شد، که یک گام به جلو بود و در این روند آیت‌الله شاهرودی خیلی کمک کردند. ایشان دفاتر حقوق کودک را در سیستم قضایی ایجاد کردند و تأکید نمودند، سیاست‌گذاری فقط قانون‌‌گذاری نیست. ما فقط یک قانون داشتیم که حوزه کودکان آسیب‌دیده و مربوط به بهزیستی است و بهزیستی نیز خودش رافقط متولی کودکان شبانه‌روزی می‌دانست.

درادامه صحبت آقای دکتر موسوی چلک، سال ۸۴ تدوین آئین‌نامه حقوق کودکان آسیب‌دیده ، نیز یک گام به جلو بود.

درسال۵۳ برای اولین بار قانون کودکان بی‌سرپرست تصویب شده بود و بعد ۴۰سال در سال ۱۳۹۲ این قانون بازنگری، اصلاح و تصویب شد و جلسات متعددی در آن زمان برای پذیرش قانون با دادگستری داشتیم. در زمان شکل‌گیری اورژانس اجتماعی، برخی از مقام‌های دولتی، وجود کودک‌آزاری در کشور را توهم عنوان کردند. اما امروزه کشور مصادیق کودک آزاری جنسی را پذیرفته است و این هم یک گام رو به جلو است.

و خلاصه ۴-۵ سال طول کشید که لایحه به قانون تبدیل شد و این قانون جدید یک انقلاب در حوزه کودکان است و کشور ما مصادیق کودک‌آزاری را پذیرفت و این یک گام به جلو است.

ایشان ذکر چند نکته را لازم و ضروری دانستند، که رسانه‌ها و مؤسسات مردم نهاد باید مطالبه‌گر باشند.

ما هنوز در حوزه اجتماعی، یعنی رسانه‌ها و مؤسسات مردم نهاد مطالبه‌گر حقوق شهروندی نیستیم و این بزرگترین ضعف ماست. باید نشست‌هایی برای ارزیابی سیاست‌های موجود داشته باشیم، که مانند نقشه راه، تمام سازمان‌های مربوط دولتی و مردم‌نهاد را یک سو و یک جهت کند. سیاست‌گذاری‌ها باید با کمک شرکای اجتماعی که همان مؤسسات مردم‌نهاد هستند، انجام شود. آن‌ها باید نقش‌شان را در تحقق این سیاست‌گذاری‌ها بیان کنند.

photo_2018-11-23_11-22-44

عملکرد یکی از مؤسسات مردم‌نهاد در هند، تنها انتشار قوانین و مصوبات جدید است و به کسانی که ذینفع هستند، آموزش می‌دهد. خیلی از فعالان در حوزه کودکان به آنچه در کشور رسمیت و مشروعیت دارد، واقف نیستند. انتشار قوانین وضع شده جدید، می‌تواند کمک کند که صدای مؤسسات مردم‌نهاد برای حمایت از حقوق شهروندی کودکان بیشتر شنیده شود.

سپس خانم دکتر قاسم‌زاده نسبت به معرفی خانم دکتر مهرنوش ابوذری، عضو هیأت‌علمی دانشگاه تهران و سخنران بعدی پرداختند، موضوع ایشان «بررسی قوانین از ابعاد داخلی و بین‌المللی با موضوع حمایت از کودکان به ویژه آزار کودکان» بررسی قوانین اختصاصاً کودک آزاری است.

در اسناد بین‌المللی تخصصی و غیر تخصصی که بحث کودک مورد توجه شده، – اعلامیه حقوق بشر ۱۹۴۸، دربند ۲ ماده ۲۵ مطرح می‌کند که مادران و کودکان باید مورد کمک و مراقبت قرار گیرند. اولین نگاه حقوقدان‌ها در جامعه‌ای که تقریباً قوانین شرعی را رعایت می‌کند باید در جهت حمایت از کودکان باشد. – کودکانی که از نتیجه ازدواج یا خارج از ازدواج حق دارند مورد حمایت قرار گیرند. اولین اصل در یک جامعه شریعت محور حمایت از کودکان است. – ژنو ۱۹۹۴ بحث حمایت از کودکان در مخاصمات و سن قانونی ورود به جنگ برای کودکان که: – زیر ۱۵ سال ممنوع – بالاتر از ۱۵ سال بر اساس شرایطی – ۱۸ سال سربازی اجباری

البته در کشور ما بحث کودک سرباز پذیرفته شده است و در مدارس در درس رسمی ذهن کودک با خشونت آشنا می‌شود، در واقع کودکان می‌توانند عضو بسیج شوند و این نوعی از خشونت می‌شود. – ۱۹۵۹ اعلامیه جهانی حقوق کودک اصل ۹ این اعلامیه در بحث کار کودک ضوابط و محدودیت‌هایی درج که باید رعایت شود. «اصل ۹اعلامیه جهانی حقوق کودک:کودک باید دربرابر هرگونه غفلت وظلم واستثمار حمایت شود. کودک نباید قبل از رسیدن به حداقل سن مناسب، به استخدام درآید و نباید یه هیچ وجه امکان یااجازه استخدام کودک پرکارترین داده شود که به سلامت یا آموزش وی لطمه زده وباعث اختلال رشد بدنی وفکری یا اخلاقی شود.»

– ۱۹۶۶ میثاق مدنی، سیاسی، فرهنگی و بحث هویت کودکان مطرح شد بحث مادر ایرانی «هویت کودک» داریم، اخیراً هم مورد توجه قرار گرفته است.

photo_2018-11-22_20-07-00

– رهنمود های سازمان ملل متحد برای پیشگیری از بزهکاری نوجوانان یا رهنمود های ریاض : تلاش رسانه ها درکاهش مطالب ومحتواهای ایجاد کننده بهره کشی جنسی یا اخلاقی از کودکان. و ماده ۶ و۱۰ عدم امکان اعدام افراد زیر ۱۸سال را مطرح می‌کند. حمایت‌ها از کودکان و نوجوانان طلاق دارد.

– ۱۹۹۰ حمایت از کودکان برای رشد و توسعه جهانی آینده‌ای سالم‌تر و بهتر برای کودکان ایجاد شود …ودر میثاق بین المللی حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی: بند ۳ ماده ۱۰: وظیفه خانواده رابه حمایت و نگهداری و اموزش و پرورش کودکان وهمچنین اقدام دولت را در کاهش مرگ کودکان در رشد سالم

– اصل ۴۳ نقش رسانه‌ها و توجه به مدت و برنامه تلویزیون برای کودکان که خیلی‌وقت ها سبب فراهم شدن زمینه بزه‌‌کاری فراهم می‌کند – در کشور ما قواعدی برای دیدن فیلم که درخصوص کودکان رعایت وجود ندارد. گاه فیلم کمدی که بچه‌ها را بیشتر می‌برند…. در خلاف رشد کودکان است.

– ۱۹۹۹مقاوله‌نامه سازمان بین‌المللی کار حداقل سن قانونی است.

–اعلامیه جهانی بقا و‌رشد و حمایت از کودکان : تعهد دولتها به ایجاد آینده ای بهتر برای کودکان و بهبود وضع کودکان و اقداماتی برای کودکان در معرض بهره کشی

-۲۰۰۰اعلامیه حقوق بشر، کشورهای اسلامی قواعدی برای افراد زیر ۱۸سال در نظر می‌گیرند جوامع نسبت به دولت از حق برخوردارند .

اعلامیه وین:

تعهد دولتها به تدابیر لازم در جلوگیری از بهره کشی، منع نوزادکشی و کار طاقت فرسای کودک تأمین نیازهای اساسی نسبت به والدین و دولت ضرورت NGOها نسبت به آگاهی به قوانین توجه و در صورت شناخت قوانین نسبت به مطالبه‌گری از جمله حقوق کودکان اقدام نمایند

– وی به سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۴۰۴ اشاره کردند، که جامعه ایران را در سال ۱۴۰۴ جامعه‌ای، اعم از مردان و زنان و کودکان و بزرگسالان سرشار از برابری پیش‌بینی می‌کند. جامعه‌ای که تمام تلاشش را برای استحکام خانواده به دور از فقر و تبعیض و سوء‌استفاده و بهره‌کشی در نظر می‌گیرد. ایشان یادآور می‌شوند، که به سال ۱۴۰۴ نزدیک می‌شویم، اما در مطالبه‌گری‌ها چقدر این سند چشم‌انداز را در نظر می‌گیریم، بحثی هست که می‌توان روی آن تمرکز کرد.

photo_2018-11-23_11-25-46

آقای دکتر محمود عباسی دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک، امیدواریم این احساس مسئولیت حمایت از حقوق کودکان همیشه باشد. همه عالم را یک مجموعه بهم پیوسته می‌بینم و همه باید احساس کنیم مثل اعضای یک خانواده مسائل را در این حوزه مدیریت کنیم. وقتی از حقوق کودک صحبت می‌کنیم در واقع حقوق بشر از حقوق کودک آغاز می‌شود و آنان آینده هر کشور و نقش‌آفرین هر جامعه هستند مسائل و چالش‌ها که برای آن‌ها وجود دارد بایستی برای مسئولین سیاست‌گذار و قانون‌گذارمورد توجه باشد، کودکان مثل همه انسان‌ها دارای حقوق و کرامت انسانی هستند.

کودکان برای رشد و شکوفایی بیشتر از سایرین نیاز به محیط امن دارند و هرگونه آسیب جسمی، روانی و عدم تأمین نیازهای کودکان، نوعی کودک آزاری محسوب می‌شود.

برخی نحله‌های فکری، کودکان را از حداقل آموزش‌های خودمراقبتی محروم می‌کند و این آموزش‌ها که برخی آن را قبول نداشتند، امروز مورد توجه است، به طوری که آیین‌نامه‌ای درحال آماده‌سازی است که آموزش خودمراقبتی باید در مدارس به طور جدی پیگیری و آموزش داده شود.

خوشبختانه از میان قوانین و مقرارت در راستای حقوق کودکان لایحه‌ای در دستور کار مجلس شورای اسلامی است که یک گام به جلو است. در گذشته ساختار ما معیوب بود و در این حوزه نتیجه نداشتیم در مدیریت آسیب‌های اجتماعی مسئولین دولتی توانمند بودند ولی ما مسئول اجرایی نیستیم مسئول برنامه‌ریزی و پایش هستیم. اما در این حوزه نقش NGO‌ها بسیار برجسته است.

به طور خلاصه مطرح کردم رسیدگی NGO‌ها رسیدگی به قوانین است. گاهی قوانین موجود را داریم یک ابعادی ایجاد مشکل می‌کند در صورت شناخت این قوانین ما می‌توانیم در این حوزه دارای عملکردهای بهتری باشیم.

photo_2018-11-23_11-25-43

در حاشیه نشست نمایشگاهی از کارهای دستی زیبای کودکان منطقه سرپل ذهاب، توسط مدیر طرح خانم خلیلی از فعالیت خانه های کودک تحت حمایت های آموزشی شبکه آورده شده بود، برگزار گردید که مورد استقبال حاضرین در نشست قرار گرفت.

همچنین کلیپی از فعالیت های مختلف خانه های کودک، مربیان، کودکان و نوجوانان شبکه در منطقه زلزله زده کرمانشاه پخش شد.