images (3)
تاثیرات منفی اشتغال زایی ناپایدار در مناطق زلزله زده
تاریخ انتشار: ۱۷ تیر ماه ۹۷ 

نویسنده:  احسان عزت پور

سردبیر ماهنامه نسیم اندیشه

پس از وقوع زلزله سه نیاز بسیار مهم در مناطق زلزه زده همیشه مورد توجه و حمایت مالی دولت ها و مردم قرار گرفته است عبارت است از کمک رسانی موادغذایی، بهداشت و سلامت و وسایل ضروری اولیه، اسکان (موقت و دایم) زلزله زده ها و اشتغال زایی. کمک های مردمی بیشتر معطوف به بخش کمک رسانی موادغذایی و اسکان می شود و کمتر به بخش اشتغال زایی معطوف می گردد. در واقع پس از وقوع بلایای طبیعی از روز نخست تا ماه اول بیشترین کمک ها چه نقدی چه بصورت کالاهای اساسی به مناطق زلزله زده گسیل می شود و پس از آن از حجم این کمک ها تا حدی کاسته می شود که نشان از واکنش طبیعی و البته در بعضی موارد رفتار هیجانی آنها در مواجهه با مخاطرات طبیعی پیش بینی نشده است. اصولا بیشتر مردم علاقه مند هستند در مورد نخست یعنی کمک رسانی غذا و کالاهای اساسی به منطقه فعالانه برخورد کنند که این از عدم آموزش همگانی مدیریت بلایا سرچشمه می گیرد. گرچه که کمک رسانی در فاز نخست بسیار پر اهمیت است اما دو فاز دیگر مانند اسکان و اشتغال زایی دو بخش بسیار مهم و ضروری است که بیشترین میزان هزینه های مالی به خود اختصاص می دهد.

در این میان دولت ها براساس آیین نامه هایی که در اختیار دارند وارد بخش بازسازی و اشتغال زایی می شوند که همواره با ناهماهنگی هایی بین بخش های مختلف دولت همراه است. از طرفی بعضی از سازمان های غیردولتی که از روز نخست یا در ماه های بعد به منطقه زلزله زده وارد می شوند بعضا بدون هیچ دانش و تجربه موفقی سعی در اجرا کردن برنامه های خویش در بخش بازسازی و اسکان مردم و از آن مهم تر بخش اشتعال زایی و کارآفرینی می شوند که از چند جهت در این یادداشت مورد بررسی قرار می گیرد. اشتغال زایی غیر اصولی نه تنها نمی تواند به اشتغال پایدار در منطقه یاری نماید بلکه می تواند به گسترش مهاجرت مردم زلزله زده از شهرها و روستاهای کوچک به حاشیه شهر های بزرگ تر شود. یکی از دلایلی که سازمان های غیردولتی غیر تخصصی به آن واقف نیستند آن است که بسیاری از سمن ها نقش ترویج و حساس سازی جامعه و نظارت بر عملکرد دولت و از آن مهمتر تلاش برای پیشگیری از بلایای طبیعی را برعهده دارند و نه ورود به مسایل بسیار پیجیده ای مانند آشتغال زایی. کارآفرینی و یا نوسازی بخش های صدمه خورده اقتصادی منطقه، مسئله ای بسیار تخصصی است که فعالین اقتصادی، بازاریابی و مدیریتی که سابقه اجرایی و تجربی در این حوزه را دارند می توانند در این خصوص گام های اجرایی مناسب و منطبق با نیاز منطقه و روز بردارند. مشکلی که در مناطق زلزله زده بوجود می آید آن است که اتجمن هایی که تجربیات محلی یا تجربیات کوچکی در فعالیت های گذشته خود دارند را به جامعه بسیار بزرگتر بسط می دهند که خود یک بحران بسیار بزرگتر را می تواند ایجاد کند.

در واقع تجربیات کوچک زیان های کوچکی در پی دارد و متاسفانه این شبهه را ایجاد می کند که تسری این کسب و کار های کوچک به یک منطقه وسیع تر می تواند مشکلات را تا حد مطلوبی کاهش دهد که تجربیات زلزله های قبلی نشان می دهند برعکس این ادعا اتفاق می افتد. از مشکلاتی که بعد از شکست این طرح های بی پشتوانه اتفاق می افتد نا امیدی و سرخوردگی مردم به تغییر وضع مالی خانواده، تمایل به مهاجرت به شهرهای همجوار و اسکان در حاشیه شهرها بدلیل نداشتن بنیه مالی مناسب، ضایع کردن کمک های مردمی در یک پروسه اشتغال زایی بی پشتوانه و سلب اعتماد عمومی نسبت به جامعه مدنی و سازمان های غیردولتی را در پی دارد. همچنین حاشیه نشینی مردم در شهر های دیگر خود می تواند مولد آسیب های اجتماعی باشدکه تاثیر منفی بیشتری بر زندگی مردم خواهد داشت.

از این رو پیشنهاد می شود سازمان های غیردولتی فعال در حوزه های مالی و اقتصادی مانند خانه ی صنعت، معدن و تجارت یا به عنوان مشاور سازمان های غیردولتی یا بعنوان مرجع اصلی کارآفرینی مداخله موثر تری در منطقه زلزله زده داشته باشند و با هماهنگی و همکاری با دولت و با استفاده از طرفیت های درونی خود طرح های سمن ها را مورد بررسی کارشناسانه قرار دهد و با نظر مشورتی و حتی نظارتی این خانه یا سازمان های غیردولتی تخصصی درحوزه اشتغال زایی، طرح ها انجام گردد که می تواند با توجه به ظرفیت های ویژه و اختصاصی خانه صنعت و انجمن های تخصصی حوزه کارآفرینی، احتمال موفقیت و دستیابی به تجارت ها و طرح های کارآفرینی پایدار در مناطق زلزه زده بیشتر است. بدیهی است که نظارت بر عملکرد منطقی سمن ها در خصوص اشتغال زایی نه تنها می تواند به افزایش اعتماد عمومی به دولت ها و سازمان های غیردولتی کمک شایان توجهی نماید بلکه می تواند به افزایش کیفیت تخصصی و شفافیت مالی در روند اجرایی این پروژه ها نیز موثر باشد.