arm - Copy
برنامه حمایت روانی – اجتماعی از کودکان در زلزله کرمانشاه
تاریخ انتشار: ۵ اسفند ماه ۹۶ 
  برنامه حمایت روانی اجتماعی از کودکان، نوجوانان و خانواده در موقعیت‌های بحرانی در ارتباط با زلزله کرمانشاه با رویکرد آموزش رشد محور
شبکه یاری کودکان کار هدف برنامه:
  • مداخله مؤثر و به‌موقع در بحران ناشی از زلزله در کرمانشاه با انجام مداخلات روانی – اجتماعی با تمرکز بر کودکان، نوجوانان و خانواده
انتخاب این هدف با توجه به دلایل زیر صورت گرفته است:
  1. این هدف در راستای هدف شبکه یاری کودکان کار و انجمن‌های عضو آن در ارتباط با یاری‌رسانی و حمایت اجتماعی از کودکان و خانواده‌هاست و با آن همپوشانی دارد.
  2. بررسی‌های انجام‌شده در سطح ملی و بین‌المللی نشان داده است که در موقعیت‌های بحرانی، به دلایل گوناگون، کودکان و زنان ازجمله آسیب‌پذیرترین گروه‌ها محسوب می‌شوند.
با توجه به این اهداف برنامه مداخله در بحران زلزله کرمانشاه به شرح زیر ارائه می‌گردد. این برنامه مبتنی بر رشد همه‌جانبه و یکپارچه کودکان و بر اساس برنامه مراقبت از رشد و سلامت جسمی و روانی آنان در موقعیت‌های بحرانی است. پیش از ارائه برنامه تعاریف مرتبط با آن ارائه می‌شود:
  • تعریف رشد همه‌جانبه و یکپارچه کودکان
منظور از رشد همه‌جانبه و یکپارچه کودکان توجه به همه ابعاد رشد آنان با توجه به ارتباط درهم‌تنیده بین آن‌هاست. ابعاد رشد کودکان به شرح زیر است:
  • رشد جسمی – حرکتی، رشد عاطفی یا هیجانی، رشد شناختی، رشد اجتماعی و اخلاقی، رشد کلامی، رشد خلاقیت
  • دوران کودکی
سال‌های کودکی به گروه‌های زیر تقسیم می‌شود:
  • خردسالان – زیر شش سال
  • کودکان – ۶-۱۲ سال
  • نوجوانان – ۱۲-۱۸ سال
  • تعریف بحران: بحران موقعیتی است که سازگاری با آن از توانمندی و ظرفیت فرد، فراتر است.
برنامه مداخله در بحران شبکه در سه بخش به شرح زیر ارائه می‌شود. الف) بخش اول- برنامه‌های آموزشی هدف از آموزش ایجاد محیطی شاد، امن، همراه با ایجاد آرامش و ارتباط بین کودکان و نوجوانان از طریق فعالیت‌های زیر با روش‌های مناسب و جذاب است:
  • اجرای انواع بازی‌ها، به‌ویژه بازی‌های گروهی و سنتی
  • اجرای فعالیت‌های هنری شامل انواع کاردستی، اجرای نمایش، نقاشی و انواع تکنیک‌های آن، قصه‌گویی، تصویر خوانی، قصه سازی به‌صورت انفرادی و گروهی و کتاب‌خوانی
  • بازی‌های کلامی مانند جملات ناتمام، تداعی کلامی و…
این بازی‌ها در بیان غیرمستقیم احساسات و عواطف کودکان بسیار مؤثر است.
  • آموزش مهارت‌های زندگی با استفاده از منابعی که برای گروه‌های سنی خردسالان، کودکان و نوجوانان وجود دارد.
  • استفاده از تکنیک «تن آرامی» برای کودکان و بزرگسالان
  • کمک به آموزش دانش‌آموزانی که مدارس آن‌ها به علت زلزله تخریب و تعطیل‌شده است تا از مدرسه بازنمانند.
  • ایجاد خانه‌های بازی برای کودکان و نوجوانان به‌ویژه در مناطق محروم
  • ایجاد کتابخانه برای کودکان و نوجوانان
  • ایجاد خانه بهداشت در مناطق محروم
  • ایجاد مرکز مشاوره و روان­شناسی برای کودکان و خانواده
  • برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای کودکان، نوجوانان و مادران
  • نظارت و ارزشیابی فعالیت‌های انجام‌شده در بخش برنامه‌های آموزشی
در ارزشیابی برنامه‌های آموزشی، علاوه بر نظر اجراکنندگان، از کودکان، نوجوانان و مادران نیز نظرخواهی می‌شود. ب) بخش دوم- برنامه‌های حمایتی اجتماعی ۱- برگزاری جلسات گروهی با مادران با روش گفتگوی آزاد در ارتباط با مشکلات آنان باهدف بهبود روحیه آنان و افزایش ارتباط آن با یکدیگر. این جلسات نوعی تخلیه آزاد هیجانات و عواطف آنان است.
  • برگزاری جلسات مشاوره فردی و گروهی برای کودکان و نوجوانان
  • برگزاری جلسات مشاوره فردی و گروهی والدین
این جلسات به‌منظور کاهش مشکلات عاطفی – روانی حاصل از بحران زلزله مانند افسردگی، اضطراب، ترس و… تشکیل می‌شود و باید توسط مشاوران و روان‌شناسانی که در ارتباط با «استرس پس از سانحه» آموزش‌دیده‌اند، برگزار شود تا بتوانند آسیب‌های ناشی از بحران زلزله را در کودکان و بزرگسالان، کاهش دهند.
  • تشویق کودکان و نوجوانان به مشارکت در انجام فعالیت‌های مختلف به‌منظور توانمندسازی و تغییر روحیه آنان
  • تشویق زنان و مادران به مشارکت در فعالیت‌های مختلف باهدف استفاده از توانمندی‌های آنان و ایجاد مشغولیت‌های ذهنی برای آن‌ها
  • استفاده از روش یاری کودک به کودک به‌منظور برقراری ارتباط بیشتر بین کودکان و نوجوانان
  • کمک به بهبود تغذیه کودکان با توجه به اهمیت آن در سلامت آنان
  • کمک به بهداشت فردی کودکان و محیط‌زیست آنان با توجه به پسماندهای ناشی از بحران زلزله
  • مراقبت از ایمنی کودکان با توجه به خطرات محیطی ناشی از بحران زلزله ازجمله آتش‌سوزی، گازگرفتگی و…
  • مراقبت از سلامت کودک در برابر بیماری‌ها در موقعیت‌های بحرانی
  • نظارت و ارزشیابی فعالیت‌های انجام‌شده در ارتباط با برنامه‌های حمایتی – اجتماعی
پ) بخش سوم- برنامه‌های اجرایی
  • انتخاب مکان مناسب برای فعالیت در منطقه
این انتخاب نقش مهمی در فعالیت‌های اجرایی دارد. برای انتخاب مناسب می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:
  • بازدید گروهی از منطقه و مشاهده آن و گفتگو با افراد بومی
  • استفاده از تجربیات گروه‌های دیگر
  • استفاده از اخبار و اطلاعات از رسانه‌ها، شبکه‌ها و…
یکی از معیارهای مهم انتخاب مکان فعالیت، میزان محرومیت آن منطقه از امکانات مختلف است.
  • اجرای فعالیت‌ها
برنامه‌ریزی برای اجرای فعالیت‌های آموزشی و حمایتی – اجتماعی
  • مستندسازی فعالیت‌ها
مستندسازی هم برای شبکه و انجمن‌ها و هم برای استفاده دیگران از اهمیت بسیاری برخوردار است. مستندسازی شامل موارد زیر است:
  1. مستندسازی فعالیت‌های انجام‌شده در بخش آموزشی
  2. مستندسازی فعالیت‌های انجام‌شده در بخش حمایتی – اجتماعی
  3. مستندسازی مشاهدات، مصاحبه‌ها، گزارشات، ملاقات با مسئولین و…
  4. مستندسازی برنامه‌های نظارت و ارزشیابی
  5. مستندسازی نوشتاری و تصویری از همه فعالیت‌ها
  • نظارت و ارزشیابی
نظارت و ارزشیابی یکی از مراحل مهم انجام فعالیت‌های اجتماعی است. ارزشیابی در دو حوزه انجام می‌گیرد:
  • ارزشیابی فعالیت‌های انجام‌شده (آموزشی و حمایتی – اجتماعی)
  • ارزشیابی مالی
برای هر یک از ارزشیابی‌ها از روش‌ها و فرم‌هایی که وجود دارد می‌توان استفاده کرد. پیوست‌ها پیوست‌های این برنامه به شرح زیر است:
  • فهرست کتاب‌های مناسب برای بازی‌های کودکان و نوجوانان
  • فهرست اسباب‌بازی‌های مناسب برای کودکان و نوجوانان
  • تهیه بروشورهای آموزشی برای والدین و مربیان
  • فرم گزارش اجرای فعالیت‌های آموزشی
  • فرم ثبت‌نام داوطلبان کار در منطقه
  • فرم ارزشیابی فعالیت‌های آموزشی برای مربیان
  فاطمه قاسم‌زاده شبکه یاری کودکان کار
فرم ثبت نام داوطلبان همکاری در زلزله کرمانشاه
form
  عکس هایی از فعالیت های صورت گرفته در سرپل ذهاب
photo_2017-12-09_21-52-44 photo_2017-12-09_21-54-12 photo_2017-12-14_12-46-51 photo_2017-12-14_12-46-58 photo_2017-12-14_20-20-18 photo_2018-01-28_16-50-50