networking-image
خشونت‌های خانگی و پیامدهای آسیب‌زای آن
تاریخ انتشار: ۱۰ آذر ماه ۹۵ 

خشونت‌های خانگی مسئله‌ای جهانی است که به دلایل مختلف، با تفاوت‌هایی در بسیاری از کشورها وجود دارد. این معضل نیز مانند بسیاری از مشکلات با همه گستردگی‌اش قابل‌پیشگیری و کاهش است به‌شرط آن‌که آگاهی مردم، عزم ملی، مشارکت همگانی و برنامه‌ریزی درست برای کاهش آن در هر جامعه‌ای وجود داشته باشد.

در کشور ما نیز این خشونت‌ها چه در مورد کودکان و چه در مورد زنان مشاهده می‌شود و آمارهای پراکنده آن نشانه گسترش و نبود شرایط کافی برای کاهش آن است.

مهم‌ترین مشکلات اساسی خشونت‌های خانوادگی به‌ویژه علیه زنان را می‌توان به شرح زیر برشمرد:

  • نبود آمار و اطلاعات کافی در این زمینه
  • گزارش ندادن این خشونت‌ها به دلیل حفظ آبرو
  • کمبود نهادها و مؤسسات مناسب برای رسیدگی و پیگیری خشونت‌ها
  • آگاهی کم زنان از این مسئله و راه‌های پیشگیری از آن
  • عدم دسترسی زنان خشونت دیده به نهادهای رسیدگی‌کننده به این مسئله
  • عدم آگاهی زنان از اقداماتی که می‌توان در برابر این خشونت‌ها انجام داد
  • پذیرش برخی از این خشونت‌ها توسط زنان به دلایل مختلف

خشونت‌های خانگی را می‌توان به گروه‌های زیر تقسیم‌بندی کرد:

  • خشونت‌های جسمی شامل ضرب و شتم: این خشونت تا حد زیادی مشخص و شناخته‌شده است.
  • خشونت‌های روانی: مانند تحقیر، توهین، ناسزاگویی که کمتر به‌عنوان خشونت شناخته‌شده‌اند.
  • خشونت‌های جنسی: این خشونت‌ها نیز کمتر شناخته‌شده‌اند و کمتر گزارش می‌شوند.
  • خشونت‌های ساختاری: این خشونت‌ها از ساختارهای اجتماعی – فرهنگی – اقتصادی هر جامعه ناشی می‌شوند و کمتر شناخته‌شده هستند و توسط آداب‌ورسوم و قوانین جامعه تأیید می‌شوند و درواقع مردان در خانواده، عوامل اجرایی آن هستند. ازجمله حق آموزش، حق کار، حق مسافرت، حق طلاق و سایر حقوقی که مردان از آن برخوردارند اما زنان در این موارد باید تابع پدر و برادر خود تا پیش از ازدواج و همسر خود، بعد از ازدواج باشند.

پیامدهای خشونت‌های خانگی با زنان

مهم‌ترین پیامدهای این خشونت‌ها را می‌توان به شرح زیر ارائه داد:

  • خانواده باید کانونی امن و پذیرنده برای همسران و فرزندان باشد. این خشونت‌ها خانواده را به محیطی ناامن تبدیل می‌کند که هم برای همسران و هم برای کودکان قابل‌تحمل نیست و زمینه را برای آسیب‌های گوناگون آماده می‌سازد.
  • حضور کم کودکان به‌ویژه نوجوانان در خانه به علت شرایط پرتنش آن و پیامدهای زیان‌بار آن ازجمله عدم موفقیت در تحصیل، رو کردن به رفتارهای پرخطر و ابتلا به اختلالات روانی (افسردگی، اضطراب، کمبود اعتمادبه‌نفس و…) و درنهایت فرار از خانه
  • گسستگی خانواده چه به‌صورت جدایی والدین و چه به شکل طلاق عاطفی و مشکلات ناشی از آن برای همسران و به‌ویژه برای کودکان

خشونت‌های خانگی نیز مانند هر پدیده دیگر قابل‌پیشگیری و کاهش است. در این زمینه می‌توان راه‌کارهای زیر را ارائه داد:

  • آموزش زنان و مردان در ارتباط با زیان‌های خشونت و راه‌های مقابله با آن‌ها. این آموزش‌ها باید از مدارس آغاز شود و از رسانه‌های عمومی ازجمله صداوسیما و سایر رسانه‌ها، تداوم یابد.
  • تدوین قوانین مناسب برای کاهش خشونت‌های خانگی. قوانین مناسب در هر زمینه‌ای ابزاری کارآمد برای ارتقای سطح آگاهی همگان و نیز جلوگیری از رفتارهایی است که در قانون منع شده است.
  • امکان دسترسی سریع زنان خشونت دیده به نهادهای قانونی
  • امکان حمایت از زنان خشونت دیده توسط نهادهای قانونی
  • امکان رسیدگی و پیگیری قاطع موارد خشونت‌های خانگی
  • اجرای پژوهش‌های موردنیاز در ارتباط با دلایل و عوامل مؤثر در خشونت‌های خانگی و روش‌های پیشگیری و کاهش آن‌ها
  • مشارکت همگانی توسط نهادهای دولتی و غیردولتی برای کاهش انواع خشونت به‌منظور دسترسی به‌سلامت فردی و اجتماعی

فاطمه قاسم‌زاده

رئیس هیأت مدیره شبکه یاری کودکان کار