163860
آسیب شناسی کار کودکان
تاریخ انتشار: ۲۰ بهمن ماه ۹۳ 

نویسنده: بهروز معبودیان*

خانواده به عنوان نهادی که سرمنشاء عشق، بالندگی، رشد و شکوفایی است توصیف می شود با این حال در سال های اخیر در کشورمان آسیب پذیری خانواده ها به دلایل متعدد از جمله: (اعتیاد یکی از اعضای خانواده، طلاق، فقر، بیکاری، مهاجرت های بی رویه، افزایش بیماری های جسمانی-روانی و……) بالارفته است. یکی از نمودهای آسیب پذیری خانواده ها افزایش کودکان کار است. توجه به عوارض و پیامدهای ناشی از شرایط فوق ضرورت مداخلات و اقدامات پیشگیرانه را توسط سازمان های دولتی و غیردولتی، نهادها وارگان های مختلف می طلبد. 
    
    آسیب های ناشی از کار کودکان 
    ۱- از دست رفتن فرصت های آموزشی و ترک تحصیل اجباری ۲- مهیاشدن فرصت مناسب برای بهره کشی از کودکان توسط خانواده های آسیب دیده و در معرض آسیب ۳- بروز مشکلات جسمانی به دلیل قرارگرفتن در معرض سرما، گرما، آلودگی هوا و…
     ۴- بی توجهی به بهداشت فردی ۵- بالارفتن ضریب سوانح و رویدادهای آسیب زا ۶- قرارگرفتن در معرض رفتار های پرخطر ۷- احتمال جذب کودکان توسط باندهای تبهکار و سودجویی از آنها ۸- در معرض سوءرفتار جسمی و جنسی قرار گرفتن ۹- بهره کشی جنسی از کودکان توسط افراد ضداجتماعی و گروه های تبهکار ۱۰- افزایش آسیب های اجتماعی به دلیل حضور کودکان در خیابان ۱۱- احتمال سوءمصرف موادمخدر وسوءاستفاده از کودکان در امر توزیع و فروش موادمخدر ۱۲- قاچاق کودکان توسط گروه های تبهکار و سازمان یافته ۱۳- گرایش به بزهکاری به دلیل عدم حمایت و نظارت والدین و بستگان کودک ۱۴- ایجاد انگیزه در کودکانی که به دلایل متعدد علاقه ای به تحصیل ندارند و فرار آنها از خانه ۱۵- ارایه چهره زشت از شهر و تبعات ناخوشایند ناشی از آن.
    
    دلایل افزایش کودکان کار و خیابان 
    ۱- اعتیاد یکی از والدین یا هردو به موادمخدر و ناتوانی آنها در تامین نیازهای کودک یا وادارکردن کودک به تامین نیازهای خانواده از طریق کار ۲- ازدواج مجدد یکی از والدین و عدم پذیرش کودک توسط عضو جدید خانواده
     ۳-فوت یکی از والدین و ناتوانی بستگان در حمایت و نگهداری از کودک یا بهره کشی از کودک 
    ۴- بیکاری والدین و ناتوانی آنها در تامین نیازهای کودک
    ۵- پایین بودن سطح درآمد خانواده و وادار کردن کودک به تامین بخشی از هزینه های خانواده
     ۶- افت تحصیلی و ناتوانی نهادهای آموزشی در ایجاد انگیزه برای تحصیل کودک 
    ۷- ترک تحصیل و وادارشدن کودک به تامین هزینه خود و خانواده
    ۸- نگرش و حمایت مردم از کودکان کار و درآمد بالای برخی از آنها 
    ۹- عادی شدن کار کودکان در جامعه و بی تفاوتی عمومی نسبت به عوارض آسیب زای آن 
    ۱۰- بالارفتن سوءاستفاده والدین و بستگان آنها از کودکان به دلیل افزایش نابرابری، تورم و بی عدالتی اجتماعی
     ۱۱- ضعف قوانین مربوط به حقوق کودکان 
    ۱۲- بالارفتن سوءاستفاده والدین مجرم و سابقه دار از کودکان برای تامین هزینه های خانوار 
    ۱۳- درآمد بالای برخی از کودکان کار که انگیزه بالایی را در آنان برای ترک تحصیل و ورود به کار ایجاد می کند 
    ۱۴- افزایش نگرش منفی به تحصیل در کودکان به دلیل بیکاری بخش عظیمی از افراد تحصیلکرده و گرایش آنها به کار در دوران کودکی
     ۱۵- بی توجهی مسوولان به استثمار کودکان و بهره کشی از آنان توسط والدین یا بستگان آنها
     ۱۶- تقدس بخشیدن به والدین و ناتوانی کودکان در سرپیچی از خواسته های آنها 
    ۱۷- ناآگاهی کودکان از حداقل حقوق فردی و بی تفاوتی عمومی نسبت به نیازهای آنها


    
     پیشگیری از کار کودکان 
    پیشگیری از کار کودکان باید به عنوان یک ضرورت انکار ناپذیر در اولویت کارهای سازمان ها و نهادها قرار گیرد. برخی از راهکارهای پیشگیری از کار کودکان عبارتند از: 
    ۱- بالابردن سطح رفاه عمومی از طریق اتخاذ سیاست های حمایتی دولت۲- افزایش عدالت و برابری اجتماع ۳- کاهش تورم و فقر از طریق اتخاذ سیاست های اصولی توسط دولت ۴- بالابردن سطح آگاهی مردم از عوامل سبب شناسی افزایش کودکان کار ۵- اطلاع رسانی و آگاه سازی عمومی به منظور پیشگیری از آسیب پذیری کودکان کار ۶- حساس سازی نهادها و سازمان های متولی امر کودکان به منظور انجام وظایف ذاتی خود ۷- آموزش مهارت های فرزندپروری برای والدین ۸- شناسایی و جذب کودکان فراری و بازگشت هرچه سریع تر آنها به خانواده یا نهادهای حمایتی به منظور پیشگیری از آسیب های فردی – اجتماعی ناشی از فرار ۹- شناسایی خانواده های در معرض آسیب و آسیب دیده اجتماعی و حمایت از آنها ۱۰- شناسایی خانواده هایی که از طریق کار کودکان روزگار می گذرانند و ارایه آگاهی های لازم به آنها نسبت به عوارض ناشی از کار کودکان ۱۱- پیشگیری از ورود غیرقانونی مهاجران اتباع بیگانه به کشور و اخراج هرچه سریع تر آنها نسبت به عوارض ناشی از کار کودکان ۱۲- پایبندی دولت به پیمان نامه حقوق کودک و عزم جدی در جهت حمایت از کودکان ۱۳- حمایت از سازمان های غیردولتی فعال در حوزه کودکان ۱۴- اتخاذ تدابیر قانونی در جهت برخورد با تمامی افرادی که کودکان را مورد بهره کشی قرار می دهند. 
    * روان شناس بالینی
    
   

منبع :  روزنامه شرق