295101-Hand-1321821082-748-640x480
فراخوان گفتگوی اجتماعی در خصوص کودکان کار و خیابان
تاریخ انتشار: ۱۵ مهر ماه ۹۳ 

کودکانی که به دلایل گوناگون نقش حمایتی و نظارتی خانواده را به عنوان واحد اصلی اجتماعی از دست داده اند و در انتظارکمک نهادهای دولتی و غیر دولتی هستند. مسئله اجتماعی کودکان خیابانی انعکاسی از شرایط زیستی،اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به خصوص فقر خانواده این کودکان است که این شرایط باعث می شود کودکان خیابانی از رشد طبیعی و زندگی مانندسایر کودکان در محیط خانواده باز مانند و به ناچار در شهرهای بزرگ و مکانهای پرتردد به کار و یا زندگی در خیابان روی آورند که این نوع زندگی آنان را در معرض مخاطرات بسیاری چون سوء تغذیه ، محرومیت ازتحصیل،محرومیت از بهداشت و سلامت ، استثمار ، سوء استفاده قرار می دهد. لذا ضرورت توجه به کودکان خیابانی بعنوان یک واقعیت پذیرفته شده است .

تعریف: در تعریف کودک خیابانی می توان گفت: افراد زیر ۱۸ سال ( اعم از پسر و دختر) که در شهرهای بزرگ برای ادامه بقا خود یا خانواده هایشان مجبور به کار یا زندگی در خیابان هستند. و به دلایل مختلف اعم از فردی، خانوادگی و اجتماعی جهت تامین حیات و بقا خود و یا خانواده شان از خانه و خانواده بیرون آمده اند و به سطح شهر،خیابان ها ، پارک ها و…. جهت کار و زندگی روی آورده اند که برخی از آنها به شکل های مختلف در ارتباط یا فاقد ارتباط با خانواده خویش می باشند در واقع آنچه تحت عنوان پدیده کودکان کار مطرح می شود به معنی دوری و جدایی تعدادی ازکودکان در وضعیت دشوار و آسیب پذیر از نهادهای اجتماعی ،تربیتی و حمایتی مانند مدرسه و خانواده است. در کشور ما نیز طی سالهای اخیر فرآیند رشد و توسعه نامتوازن مناطق مختلف ،گسترش مهاجرت از روستا به شهرهای کوچک و به کلان شهرها به گسترش حاشیه نشینی و سکونت گاههای غیر رسمی دامن زده است که فقر ،مهاجرت وحاشیه نشینی عمده ترین دلایل رشد حضور کودکان کار است.
طبق برآورد سازمان بین‌المللی کار، در سال ۲۰۱۲ حدود ۱۶۸ میلیون نفر کودک کار وجود داشته است (۱۰٫۶ درصد از کل جمعیت کودکان جهان) که بیش از ۸۵ میلیون نفر آنها درگیر کارهای پرخطر بوده‌اند.از این تعداد ۷۸ میلیون نفر در آسیا و اقیانوسیه، ۵۹ میلیون نفر در جنوب صحرای آفریقا، ۱۲٫۵ میلیون نفر در آمریکای جنوبی و حوزه کارائیب و ۹ میلیون نفر در خاورمیانه و شمال افریقا بسر می‌برند.همین برآورد اعلام کرده است که جنوب صحرای آفریقا با ۲۱٫۴ درصد بالاترین نسبت کودکان کار به کل جمعیت کودکان را شامل می‌شود. این در حالی است که این نسبت در آسیا و اقیانوسیه ۹٫۳ درصد، در آمریکای لاتین ۸٫۸ درصد و در خاورمیانه و شمال آفریقا ۸٫۴ درصد است. ۶۰ درصد کودکان کار در بخش کشاورزی، ۲۵ درصد در بخش خدمات، حدود ۷٫۵ درصد در بخش صنعت شاغل هستند و تنها یک نفر از هر پنج نفر آن‌ها مزد دریافت می‌کند.

تعداد کودکان کارو خیابان در ترکیب جمعیتی کشورطبق آخرین آمار به دست آمده به شرح ذیل قابل ذکر است :
تعداد کل جمعیت ایران در سال ۱۳۹۰ (۷۵۱۴۹۶۶۹) نفربوده است که از میان این تعداد (۲۴۱۶۸۸۲۱ ) نفر کودکان و نوجوانان در سنین ۰ تا ۱۹ سال هستند .جمعیت گروه سنی ۱۴-۱۰ ساله شهری کشور(۳۹۱۲۷۴۸) نفر می باشند که (۲۳۶۱۹) نفر از آنان شاغل هستند. در واقع می توان گفت به ازاء هر ۱۶۶ نفر جمعیت شهری گروه سنی مورد نظر یک نفر شاغل هستند(سال ۱۳۹۰ )در سال ۱۳۹۰ جمعیت ۱۹-۱۵ ساله کشور(۶۶۰۷۰۴۳) نفرمی باشند که (۶۹۶۷۰۰) نفر از آن ها شاغل هستند. درواقع می‌توان گفت به ازاء هر ۹٫۵ نفر جمعیت ۱۹-۱۵ساله کشور یک نفر شاغل هستند .
در نه ماهه ۱۳۹۲ در ۳۷ مرکزنگهداری کودکان کارو خیابان بهزیستی ۳۷۵۰ نفر پذیرش شده اند.این درحالی است که پس از دولت تدبیر و امید تاکنون ۴۹۵۰ کودک از این مراکزثابت خدمات دریافت کرده اند که درحدود ۳۲درصد رشد داشته است.
نگاه به کودکان کارو خیابان در اسناد بالا دستی کشور به عنوان بخشی از آسیب های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است از جمله در
قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی ماده ۱ ‌بند “د” ،ماده ۴ بند “ب”و “ی ” و ماده ۹ بند “د” با مضمون سیاست های پیشگیری ازآسیب های اجتماعی و هماهنگی بین سازمانی در راستای کاهش آسیب های اجتماعی تاکید شده است.
همچنین در سند چشم انداز که سند راهبردی برنامه ریزی و سیاستگذاری کشور تا سال ۱۴۰۴ است و به سندچشم انداز بیست ساله توسعه کشورنیز معروف است، بندهایی مرتبط با موضوع آسیب های اجتماعی وجود دارد. در مضمون اول به ((جامعه ایران در بیست سال آینده جامعه ای توسعه یافته متناسب با مقتضیات فرهنگی،جغرافیایی وتاریخی و متکی بر اصول اخلاق و ارزش های اسلامی، و انقلابی با تاکید بر مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزاد یهای مشروع،حفظ کرامت وحقوق انسان ها و بهره مند از امنیت اجتماعی و قضایی ))و در مضمون چهارم به((جامعه ایران در بیست ساله آینده جامعه ای برخوردار از سلامت، رفاه،امنیت غذایی،تامین اجتماعی،فرصت های برابر،توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحکم خانواده به دور ازفقر، فساد و تبعیض اشاره دارد.))
مقام عالی وزارت نیز در برنامه پیشنهادی خود به مجلس تاکید بر کنترل و کاهش آسیب های اجتماعی داشته اند و در گفتمانشان اشاره به ” الگوهای توسعه، نابرابری ذاتی جوامع در حال توسعه، فقر و بیکاری و خشونت گرایی در عرصه بین الملل” از جمله علل اصلی تاثیر گذار بر شکل گیری کار کودکان داشتند و در بیان راهکارها جهت مقابله با کار کودکان بر ایجاد اشتغال، اشتراک دانش، دسترسی به آمار دقیق، اجتماعی دیدن کار کودکان و استفاده از فرهنگ‌های بومی، ملی و دینی تاکید داشته اند.مجموعا در حوزه کودکان کارو خیابان تجارب کشورهایی که با کار کودک مواجه بوده اند، نشان می دهد که تا زمان تحقق برنامه های دراز مدت در جهت کاهش و حذف کار کودک ، اقدامات کوتاه مدت و میان مدت برای بهبود شرایط فردی و اجتماعی کودکان کار ضرورتی جدی است. که حل و فصل این معضل اجتماعى در گرو عزمى ملى و همکاری بین بخشی است.

مقوله ای که تا قبل از دولت یازدهم مورد توجه قرار نگرفته بود که این موضوع با تشکیل “شورای ساماندهی کودکان کار و خیابان” با تولی معاونت رفاه اجتماعی وزارت تعاون،کارو رفاه اجتماعی مورد توجه جدی قرار گرفت و ۱۱ارگان مرتبط مکلف به همکاری با این شورا شده اند. با توجه به حساسیت وزیر محترم تعاون کارو رفاه اجتماعی به مقوله کودکان و با توجه به سیاست معاونت رفاه اجتماعی مبنی بر مشارکت عموم مردم به ویژه صاحبنظران و نخبگان در امر مهم سیاستگذاری های اجتماعی معاونت رفاه اجتماعی بر آن است تا با فراهم کردن زمینه شرکت گروه های ذیربط و ذی نفع درعرصه سیاست گذاری نسبت به اصلاح ،بازنگری و تدوین سیاست ها،برنامه ها و طرح های مرتبط با پدیده کودکان کارو خیابان اقدام اجرایی انجام دهد.براین اساس از صاحبنظران و عموم مردم دعوت به عمل می¬آید تا از طریق ارسال دیدگاه های مشابه ،پیشنهاد ویاشرکت درجلسات گفتگوی مجازی این معاونت رایاری نمایند.لازم به ذکر است اولین جلسه دراین تاریخ …………..برگزارمی شود.افرادی که تمایل دارند می توانند تا ۲۴ ساعت قبل از برگزاری جلسه آمادگی خود را از طریق ارسال ایمیل به آدرس ………..اعلام نمایند.

آدرس : تهران – خیابان آزادی – بین خیابان خوش و بهبودی – وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی کدپستی: ۱۴۵۷۹۹۴۸۶۱ تلفن : ۶۶۵۸۰۱۳۰ ایمیل: info@iransociald.ir فکس روابط عمومی : ۶۶۵۸۰۰۵۵ تلفن روابط عمومی : ۶۶۵۸۰۰۳۱

منبع

سایت وزارت کار